|
I.
zawod do dialoga
|
| česćeni / waženi přitomni! (3,4)
; lubi hosćo / přećeljo! (2,3) |
| (z tym) smy přezjedni, ale ... |
| fakt (tola) je, zo ... |
| hdyž smy hižo raz při tym, chcu tež
... ; hdyž smy runje při tym, bych chcył(a) ... |
| dźe-li wo to, zo ... (4);
jeli dźe wo to (, zo ... ); hdyž dźe wo to, zo ... (3) |
| kelkož ja wěm ... (3,4); kaž
wjele ja wěm ... (3); štož ja wěm ... (2,3) |
| po mojim měnjenju;
(njej)sym wašeho měnjenja, ale ...; sym dospołnje wašeho měnjenja, ale
...; sym druheho (hinašeho) měnjenja |
| najebać wšeho
/ to / toho chcemy tola ... (4) |
| štož nastupa + ak.; ...štož
mje nastupa, dyrbju rjec, zo ...; štož tutu naležnosć nastupa ... |
| při tej składnosći bych
chcyłl(a) rjec / dodać / naspomnić
... (4); při tej přiležnosći ... (2,3); składnostnje +
G.: składnostnje 100. róčnicy ... ; składnostnje Wašeho jubileja ... (4,5) |
| to je (bjeze wšeho)
móžno, ale ... ; to wšak móže być, ale ... |
| to snadź /
snano / drje trjechi, ale ... |
| wěš ty, ...; Wěsće wy, lubi
kolegojo, ... (1,2) |
| poskaj jónu! (1,2) |
| po wšěm zdaću; kaž so
zda; po mojim zdaću; mi so zda; zda so, zo /
jako by * ... |
| w (tu)tym zwisku (bych) chcył(a)
...; w zwisku z tym mam próstwu ... |
| w hrubym to (drje) trjechi, ale ... |
| to (wšak) wšitko derje / rjenje klinči, ale ... |
| móžu so tomu połnje
přizamknyć, ale chcu / bych chył(a)
hišće (dodać, ...) |
| ničo za zło, ale ... |
| jeli směm tež něšto k tomu rjec ... |
| ja chcył so tež slowa
jimać (3,4) |
| poskaj(će) je(dy)n mól, ... (1,2) |
|
II. zakónčenje dialoga
|
| ničo za zło!; njeměj(će) mi to za
zło! (3,4); njewzaj(će) mi to za zło! (2) |
| to by było (za dźensa)! |
| njech to (nětko
/ za dźensa / tónkróć / ...) dosaha! |
| z tym / tu
/ na tym městnje bych chcył(a) skónčić
/ zakónčić |
| ja dyrbju nětko (bohužel) přestać |
| wodaj prošu, ja nimam chwile / wjele casa ... |
| (to je nětko) wotbyte! |
| ty wšak maš prawje a duša měr! (1,2) |
| rjenje, zo smój so zas' widźałoj |
| mi dosaha! (0,1) |
| ja mam klamu połnu! (1,2) |
| lěz(će) mi na pěc!; lěz mi do rće! (0) |
| wostań strowy/-a a
čiły/-a na ćěle a duši! (1) |
| hdy(ž) bych ja nětko něhdźe był,
bych ja šoł! |
|
III. reakcije w dialogu
|
1.
přihłosowanje, wobkrućenje
|
| tak to je |
| to (drje) je móžno; móžno, zo ... |
| to (dospołnje / absolutnje) trjechi; to wšak trjechi |
| to móžeš wótře prajić! (1,2) |
| na kóždy pad |
| bjez dwěla (4) |
| to je (cyle) prawje; cyle prawje
tak; maš prawje; to wšak maš prawje |
| haj wšak!; ju pak!; ju wšak! (2) |
| to je (woprawdźe) wěrno; to je tola
wěrno! |
| to je (cyle) wěste |
| sym (dospołnje) twojeho / wašeho měnjenja; smy tež toho
měnjenja; smy samsneho měnjenja (3,4) |
| móžu so tomu (połnje)
přizamknyć; chcu so tomu přizamknyć, štož sce runje prajił(a) |
| mojedla (čiń, kaž chceš!) (2) |
| to (tola) žadyn dźiw njeje (2,3) |
| to gor
/scyła* njeje tak wopak* / wopaki (2) |
|
2.
wotpokazanje, zaprěće
|
| nimam žane zdaće (3); wón
nima žanoho zdaća (4) |
| njejsym wašeho měnjenja;
sym druheho* / hinašeho měnjenja;
njejsmy cyle toho měnjenja (3,4) |
| dwěluju na tym, zo ... |
| ja to hinak widźu |
| to (drje) njeje móžno; to (drje)
njemóže być |
| to (scyła) njetrjechi |
| ně pak!; ně wšak! (2) |
| hdźe tež to! (2) |
| rjenje by było! (2) |
| na žadyn pad |
| nihdy na nihdy (nic)! (4,5) |
| to nima (žanoho) zmysła! (4);
to nima ža(dy)n zmysł!; to je bjez zmysła! (3) |
| tajki(le) njezmysł!; to je njezmysł!
(2) |
| to je kał!; tajki(le) kał! (1,2);
tajki njerjad! (1,2) |
| nimaš prawje; to njeje prawje |
| tomu njemóžu (scyła) přihłosować (3,4) |
| to so ty (bojaznje) myliš! (2,1) |
| njemóžu so tomu přizamknyć (3,4) |
| to je (dospołnje
/ total / absolut[nje]) wopak * / wopaki |
| to sej ty tak mysliš! (2) |
| to mi (woprawdźe / jara) žel čini, ale njemóžu ... / nimamy ... |
| (woprawdźe) škoda, ale ...; to pak
je (wěčnje) škoda!; to by tola škoda było! |
| smorže (budźemy
/ činju / ... )! (1,2) |
| tebi so dźije! (1,2) |
| tebi da so munkoli! (1,2);
tebi drje so muči (2) |
| kak tomu? (3); ka' tom'? (2) |
| to drje nic! (2) |
| štó je so tebi do mozow wósrał?! (0) |
|
3.
próstwa, namołwa
|
| prošu daj
mi / praj mi / zazwoń ... |
| budź tak dobry(a); (3) byšće
wy prošu tak dobry(a) był(a) ... (4) |
| móžeće mi prošu rjec / pomhać / ... ; njemóžeće / njebyšće
mi prošu ... * |
| prosymy naležnje wo ... (3,4) |
|
4.
dorazne napominanje, přikaz
|
| budź změrom! (1,2) |
| njebledź /
nježuj tajki kał / njerjad /
njezmysł / ... ! (1,2) |
| dźerž klamu
/ twoju frasu! (0) |
| přestań
žwać / bledźić / žwantorić ! (0,1,2) |
| praj(će) skónčnje wěrnosć! |
| rěc (prošu) pomału
/ pomałšo / jasnje / jasnišo! |
| powědaj mi wšitko! |
| nětko (pak) je kónc ! (2) |
| nětko (mi
) dosaha / je dosć / mam dosć ! (1,2) |
|
5.
dowolnosć
|
| jeli će to wozboža (1) |
| čiń(će), kaž chceš
(chceće)! (1,2); čińće / dźiće / ...
w Božim mjenje! (2) |
| nimam ničo přećiwo tomu! |
| mojedla! (2); m'jedla! (1) |
| da dźi!; da čiń!; da wostaj!; da
nječiń!; (2,3) da em njejes!; da em .... ! (1,2) |
| prošu (jara)! (2,3,4) |
| no wězo! (2,3) |
|
a.
wěstosć
|
| to je cyle wěsće
/ zawěsće wěrno |
| z wěstosću (3,4) |
| bjez dwěla! (3,4) |
| wězo (3); samo so rozumi;
samo so wě (4); zawěrno (5) |
| najskerje (3); najskeršo (2) |
| na kóždy pad |
|
b.
njewěstosć, dwěle
|
| ja njewěm, ale (poprawom) ... |
| njewěm prawje
/ z wěstosću |
| w principje haj, ale ... |
| to (drje) je móžno; to je móžno,
ale... ; to snadź móhlo być |
| najskerje nic |
| snadź / snano / ewentualnje (3)
/ ewentuelnje (2) |
| to mi njecha prawje do hłowy |
| njejsym sej wěsty/-a |
| nó haj, ... (1,2) |
|
c.
přesłapjenje, rezignacija
|
| (woprawdźe) škoda, ale ...; to pak
je (wěčnje) škoda!; to by tola škoda było! |
| to (pak) njejsmy wocakowali!; to scyła / na žadyn pad njejsmy wocakowali! |
| što (ha) sej chceš?! (2) |
| (to je) wšo podarmo! (2) |
| hač chceš abo nochceš
/ njechaš * |
| chcyjo nochcyjo (3,4) |
| ja sej žanu radu njewěm (3);
njewěm sej žaneje rady; wón njewě sej žiweje rady (4) |
| by mi tola wčera něšto rjekł!
njebych wam tola wo tym powědał! |
|
d.
wobžarowanje, sobuželnosć
|
| to mi (woprawdźe
/ jara) žel čini (2,3); mi je jeho
/ jeje / jich žel (4) |
| ja to (jara
/ sprawnje / woprawdźe) wobžaruju; ja móžu to jenož
wobžarować |
| wodaj /
wodajtaj, -tej / wodajće (prošu)!; móžeš mi hišće raz wodać?! |
| bohužel njemóžu
wam pomhać / dyrbju će wopušcić / njeje ... |
| ach mójej(ko)! (2) |
| (ach) mój
Božo / mój swěce! (2,3) |
| (ach) ty wbohi(a) ! (2) |
| to (je) chuda / zrudna fara ! (2) |
|
e.
njezajim
|
| što (ha) mje to stara? (1,2) |
| to njeje moja wěc!; to njeje naša
naležnosć! |
| wostaj mje na pokoj (z tym)! (2) |
| to čerta zajimuje! (1,2) |
| nó haj, što sej chceš?! (1,2) |
| to (da) je wšojedne!; to je mi
wšojedne! (2,3) |
| nó haj, tak to (em) je (1,2) |
| wostaj to prošu (nětko)! |
| (to je) wotbyte! |
| lěz mi na pěc (z tym)! (0) |
|
f.
změrowanje, złahodnjenje
|
| nječiń sej žane
starosće * / žanu hłowu! (1,2) |
| to (tola) njej(e) tak zlě! |
| to (wšak /
wšo) ničo njepomha! |
| to hórše wěcy dawaja / daweja (1,2) |
| (to wšo) ničo njewadźi;
to (mi / namaj / nam) njewadźi; to
(da) scyła njewadźi (ale) što wo to?! (2) |
| nó haj, (to
wšak njej tak zlě * / to hišće dźe * / to em tak je / to šónt zas'
budźe /...) (1,2) |
| ničo so
njeje stało / stało njej(e)! |
| to
/ tajke něšto so stawa / so móže stać! |
| wo to budź pokoj! |
| to (da) je wšojedne! |
| tajke je žiwjenje! |
| nó haj, tak to (em) je (1,2)
|
|
g.
zadźiwanje, njewěra
|
| to mje (woprawdźe) dźiwa |
| to pak je (spo)dźiwne; to je jara
dźiwne |
| što ty njeprajiš! (2) |
| to (tola *
/ tla) móžno njej(e)! |
| tajke(le) něšto! |
| to (tola *
/ tla) njemóže wěrno być! |
| ty móžeš mi wjele napowědać! (1,2) |
| ně pa(k)! (2) |
| to cłowjek njecha
/ njeby chcył * wěrić! |
| (je to) woprawdźe (wěrno)? |
| Jěsmanecy!; Chrysmanecy!; Józefina! (2) |
| Jězus Marija! (2) |
| swjata Hana! (2) |
| mój swěce! (2,3) |
| mój Božo! (2,3) |
| što ha to (zas') dyrbi?!; što ma to
(zaso) rěkać?! (2) |
|
h.
rozmjerzanje, rozhněwanje
|
| to tež hišce!; (3) to 'šce
tej'! (1,2) |
| što ha ty tu chceš?!; što ha ty
nětko njechaš?! (1,2) |
| to mi hišce
/ runje faluje! (2) |
| to je (tola) šamałosć!; tajka(le)
šamałosć! |
| wo čerta tež! (1,2) |
| to (da /
tola / tla) žane wašnje njej(e)! (2) |
| to ći črije zuje! (1,2) |
| to ći hłosy na hłowje stawaja! (1,2) |
| saperlot! (2) |
| tajki(le) njerjad! (2) |
| čert a hela ! (2) |
| zatrašne!; zaplacane!;
zaklepotane! (2); zaklate! (0) |
| što ha to (zas') dyrbi!!; što ma to
(zaso) rěkać!! (2) |
|
i.
relatiwizowanje
|
| wo to budź pokoj! |
| zlě je, a hórje hišće budźe! |
| kaž so praji; kaž Serb praji |
| chcemy raz prajić |
| jeli směm to takle zwuraznić (3,4) |
| na wšě pady |
| při wšěm |
| njech je kaž chce |
| pječa chcedźa
... / dyrbja / ... (3) ; hejgen ... (2);
angeblich ... (1) |
| kaž wjele /
štož ja wěm (3); kelkož (ja) wěm (4) |
| bjez dźiwa tuž, zo ... ; (tuž) bjez
dźiwa, zo ... (4) |
|
k.
radosć, wolóženje
|
| to (pak) je rjenje! |
| wulkotne!; wulkotnje!;
krasnje! |
to mje (jara
/ přewšo *) wjeseli!; to pak so ja wjeselu!; to je woprawdźe
wulke wjeselo
za mnje! (3,4) |
| super! (1) |
| ow, to (je) fajn! (2) |
| to je šwarna wěcka! (2) |
| Bohu dźak!; dźakowano Bohu! |
| jenož derje(, zo ... ) |
| skóncnje (sy přišoł / ... ) |
| to so duša koleba a wutrobička
smějkoce (2) |
| to sym zbožo měł(a) |
| na zbožo ... |
|
l.
nadźija, wočakowanje, přeća
|
| nadźijam so, zo ...; nadźijomnje |
| Bóh dał! |
| jeli Bóthtónknjez chce; da-li Bóh (4) |
| daj Bóh zbožo! |
| hdy by so jenož poradźilo / takle stało / ... ! |
| hdy nož bych pruwowanje
wobstał!; hdy nož byštaj sčasom dojěłoj! |
|
dalše němske -> a hornjoserbske
|
|
|
|
|
| von wegen! |
smorže! hdźe tež to! rjenje by było! tebi so dźije! |
| was solls! |
nó haj! što sej chceš! wšojedne! |
| ach was! |
s. von wegen! |
| macht nichts! |
(to) ničo njewadźi! |
| na und! |
(ale) što wo to?! |
| woher denn! |
hdźe tež to! |
| wieso denn? |
kak tom(u)? |
| ja doch! |
haj wšak! |
| immerhin! |
při wšěm! |
| bloß nicht! |
božedla! |
| na klar! |
nó wězo! |
gleich gar nicht!
erst recht nicht! |
zmolom nic! |